Ngày đầu bé đi học mầm non là một cột mốc lớn — với bé, và thật ra với cả ba mẹ nữa. Nếu ba mẹ đang thấp thỏm không biết bé sẽ ra sao, thì ba mẹ không hề đơn độc đâu. Tin vui là chuẩn bị cho con đi học mầm non không nằm nhiều ở chuyện mua cặp sách hay đồ dùng cho thật xịn, mà chủ yếu là nhẹ nhàng vun đắp cho bé một cảm giác: nơi mới này an toàn, và mẹ sẽ quay lại đón con. Ba tuần thong thả là quá đủ để xây dựng cảm giác đó, từng bước nhỏ và ấm áp. Không cần nhồi nhét, không cần ép buộc — chỉ là vài điều nho nhỏ lồng vào những ngày nhà mình vẫn đang sống.
Ba mẹ cứ xem ba tuần này như một quá trình "làm ấm" cảm xúc cho bé, chứ không phải một danh sách phải hoàn thành cho hoàn hảo. Có ngày nhà mình làm được một việc trong lộ trình, có ngày chẳng làm gì cả. Vậy hoàn toàn ổn. Điều giúp bé nhiều nhất là thông điệp đều đặn, lặp đi lặp lại rằng: thay đổi lớn này nhà mình sẽ cùng nhau đi qua.
Tuần 1 — Trò chuyện thật vui và gieo ý tưởng
Tuần đầu tiên xoay quanh lời nói và cảm xúc, chưa cần lo chuyện sắp xếp gì cả. Ba mẹ bắt đầu nhắc tới chuyện đi học bằng giọng ấm áp, bình thường — như nói về một chuyến đi chơi vui, chứ không phải một bài kiểm tra. "Sắp tới con sẽ đến một nơi có thật nhiều đồ chơi và nhiều bạn nhỏ khác. Ở đó có cô giáo giúp con, chơi xong là mẹ tới đón con." Cứ nói ngắn gọn, vui vẻ và để bé hỏi lại. Nếu bé bảo không muốn đi, cũng không sao đâu — ba mẹ không cần phải tranh luận để bé đổi ý. Chỉ cần gọi tên cảm xúc của bé: "Cái gì mới lạ thì cũng hơi sợ một chút con nhỉ. Có mẹ ở đây giúp con mà."
Tuần này, sách tranh về chuyện đi học là một "trợ thủ" nhẹ nhàng. Đọc đi đọc lại cùng một câu chuyện vài lần giúp bé được tập dượt trước cả hành trình một cách an toàn — đến lớp, chơi đùa, rồi cuối buổi ba mẹ tới đón. Ba mẹ cũng có thể bắt đầu tập xa nhau trong những khoảng ngắn ngay trong sinh hoạt thường ngày: bước sang phòng khác vài phút, hoặc nhờ ông bà, người thân tin cậy trông bé trong lúc ba mẹ ra ngoài một chút. Lần nào cũng chào tạm biệt rõ ràng và chào "mẹ về rồi" thật vui khi quay lại, để bé học được bài học quan trọng nhất — ba mẹ luôn luôn quay về.
Tuần 2 — Đổi nếp sinh hoạt và tập những kỹ năng nhỏ
Giờ thì ba mẹ lặng lẽ chỉnh nếp sinh hoạt ở nhà cho khớp với một ngày ở trường. Nếu lớp vào học sớm, tuần này ba mẹ nhích dần giờ thức dậy, giờ ăn và giờ ngủ trưa hay ngủ tối sớm hơn một chút — mỗi lần mười lăm phút thôi để cả nhà không bị hụt hẫng. Một bé được ngủ đủ và ăn no sẽ có nhiều "khoảng trống" hơn để thấy mình can đảm. Một nhịp sinh hoạt đều đặn ở nhà chính là nền móng âm thầm cho một ngày đầu tiên bình tĩnh, và là điều ba mẹ có thể dựa vào dài lâu về sau.
Đây cũng là tuần rất hợp để tập những kỹ năng tự lập nho nhỏ giúp bé tự tin hơn ở lớp: tự mang giày, rửa tay, mở hộp cơm hay bình nước, treo cặp lên móc, và biết nói "con cần cô giúp" hay "con muốn đi vệ sinh". Ba mẹ đừng đặt mục tiêu phải giỏi ngay — chỉ cần bé quen tay để những việc đó thấy làm được, thay vì thấy ngợp. Hãy khen mỗi lần bé thử, kể cả khi còn lóng ngóng. Mỗi tiếng "con tự làm được nè" là một khoản gửi vào "ngân hàng can đảm" của bé.
Tuần 3 — Cho mọi thứ thành thật và tập màn tạm biệt
Tuần cuối, ba mẹ làm cho ý tưởng đi học trở nên có thật. Nếu được, ba mẹ ghé thăm trường hoặc chỉ cần dắt bé đi ngang qua trường vài lần. Chỉ cho bé một cách ấm áp: "Trường mới của con đó — nhìn cái sân chơi kìa!" Những hình ảnh quen thuộc sẽ khiến cái lạ lẫm của ngày đầu bớt đáng sợ đi nhiều. Nếu trường có buổi tham quan hay buổi làm quen, ba mẹ cứ cho bé tham gia; chỉ năm phút đứng trong cửa lớp thôi cũng làm dịu bớt sự mới mẻ.
Sau đó, ba mẹ đóng vai cảnh đưa bé tới lớp ngay tại nhà, biến nó thành một trò chơi. Thay phiên nhau làm ba mẹ, làm bé, làm cô giáo. Diễn lại cảnh đi vào lớp, treo cặp, vẫy tay tạm biệt, chơi đùa, rồi màn đoàn tụ thật vui. Qua trò chơi giả vờ, bé được "trải" trọn cả trình tự đó với một cái kết đẹp, lặp đi lặp lại nhiều lần. Cuối cùng, ba mẹ chọn một nghi thức tạm biệt thật ngắn để dùng mỗi sáng — một kiểu đập tay riêng, ba cái hôn, câu "hẹn gặp con sau giờ ăn xế nhé!", hay bỏ một tấm hình nhỏ của ba mẹ vào túi áo bé. Một lời tạm biệt dứt khoát lại tử tế với bé hơn là một màn dùng dằng kéo dài: nó nói với bé rằng "đây là chuyện bình thường của nhà mình, và lúc nào cũng kết thúc bằng việc mẹ quay lại đón con".
Buổi sáng đầu tiên trông như thế nào
Ba mẹ thử hình dung mọi thứ diễn ra thật nhẹ nhàng nhé. Hai mẹ con dậy sớm hơn một chút, ăn sáng thong thả, và bé tự mang giày — chậm rãi mà đầy tự hào. Trên đường đi, nhà mình đi ngang cái sân chơi cả tuần nay vẫn vẫy tay chào. Tới cửa lớp, hai mẹ con làm nghi thức tạm biệt: ba cái hôn và câu "hẹn gặp con sau giờ ăn xế". Môi bé mếu máo, có khi vài giọt nước mắt rơi — và ba mẹ vẫn mỉm cười, trao bé cho cô giáo rồi quay đi, dù trong lòng cũng nhói một chút. Lúc ba mẹ ra tới góc đường thì cô giáo đã đang chỉ cho bé mấy khối gỗ xếp hình. Đến chiều quay lại đón, bé khoe một bức tranh và kể về một người bạn mới. Không phải sáng nào cũng êm như vậy đâu, và điều đó cũng không sao cả. Nghi thức tạm biệt sẽ là điểm tựa đưa hai mẹ con qua cả những buổi sáng chông chênh.
Ba mẹ là người hiểu bé nhất. Nếu bé cứ buồn bã, hoảng hốt suốt cả ngày trong thời gian dài, mãi vài tuần vẫn chưa quen được lớp, hoặc đơn giản là ba mẹ thấy lo về cách bé thích nghi, hãy trao đổi với cô giáo của bé — và đi khám bác sĩ nhi nếu nỗi lo vẫn còn dai dẳng. Tìm sự hỗ trợ là một phần bình thường và đầy yêu thương của hành trình này, chứ không phải dấu hiệu cho thấy có gì đó không ổn.
Bài viết chỉ mang tính hỗ trợ thông tin cho phụ huynh, không phải lời khuyên y tế.
