Ngày xửa ngày xưa, có hai anh em sống trong một ngôi nhà nhỏ đầu làng. Người anh khỏe mạnh nhưng hơi tham, lúc nào cũng muốn phần mình nhiều hơn. Người em hiền lành, chịu khó, có gì cũng vui. Khi hai anh em lớn, mỗi người ra ở riêng. Người anh nói: "Anh lấy nhà lớn với ruộng nhé, em lấy cây khế ở góc vườn." Người em gật đầu: "Dạ, cây khế bóng mát lắm, em thích."

Người em dựng một túp lều nhỏ cạnh gốc khế, ngày ngày tưới nước, nhổ cỏ, bắt sâu. Cây khế như hiểu lòng người, trổ hoa tim tím, rồi ra trái chi chít, quả nào cũng vàng ươm, mọng nước. Người em hái khế đem ra chợ bán, còn chia cho lũ trẻ trong xóm, đứa nào cũng khen ngọt.

Một buổi sáng, có một con chim thật lớn, lông óng ánh như vàng, bay tới đậu trên cây khế, mổ ăn ngon lành. Người em ra đứng dưới gốc, nhẹ nhàng nói: "Chim ơi, chim cứ ăn đi, nhưng chừa cho tôi vài quả mang ra chợ nhé." Chim vàng nghiêng đầu, cất tiếng: "Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng."

Người em về may một cái túi nhỏ, đúng ba gang tay. Sáng hôm sau, chim vàng sà xuống, cho người em trèo lên lưng. Vù vù, vù vù, chim bay qua cánh đồng, qua núi xanh, qua biển rộng, gió thổi mát rượi. Người em ôm chặt cổ chim, nhìn xuống thấy thuyền bè nhỏ xíu như lá tre. Rồi chim đáp xuống một hòn đảo lấp lánh, nơi có những cục vàng tròn tròn nằm rải rác như sỏi.

Người em nhặt vừa đầy túi ba gang rồi thôi. Chim vàng hỏi: "Sao anh không lấy thêm?" Người em cười: "Ba gang là đủ rồi, để chim chở tôi về cho nhẹ." Về nhà, người em sửa lại mái lều, mua giống lúa tốt, lại góp sức cùng xóm làng đào giếng, bắc cầu. Cả làng ai cũng vui.

Người anh nghe chuyện, vội sang tìm em: "Em ơi, cho anh đổi nhà với ruộng lấy cây khế nhé!" Người em đồng ý ngay. Người anh ngồi dưới gốc khế chờ, và chim vàng đến thật. Chim cũng nói: "Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng." Nhưng người anh nghĩ bụng: "Ba gang thì ít quá!" Về nhà, anh may một cái túi thật to, những mười hai gang.

Tới đảo vàng, người anh nhặt, nhặt mãi, nhặt mãi, nhét căng cái túi to, còn giắt thêm đầy túi áo. Chim vàng vỗ cánh bay lên, rồi bay chậm dần, chậm dần. "Nặng quá, nặng quá, tôi không bay nổi nữa rồi!" Chim từ từ hạ xuống nghỉ trên một bãi cát trắng giữa biển. Người anh ngồi phịch xuống cát, nhìn cái túi nặng trĩu, rồi nhìn chim vàng đang thở hổn hển, mệt rã rời. Anh bỗng thấy xấu hổ quá.

"Chim ơi, anh xin lỗi. Anh tham quá, làm chim mệt rồi." Người anh đổ bớt vàng ra, chỉ giữ lại đúng ba gang. Anh vốc nước mát vẩy lên lông chim, lấy mấy quả khế mang theo cho chim ăn. Chim vàng khỏe lại, dịu dàng nói: "Biết đủ thì lòng nhẹ tênh. Nào, mình về thôi." Lần này chim bay nhẹ như lông hồng, vù vù, vù vù, về tới làng đúng lúc hoàng hôn đỏ rực.

Người anh tìm em, kể hết đầu đuôi. "Từ nay anh em mình cùng làm ruộng, cùng chăm cây khế nhé." Hai anh em đem vàng giúp làng dựng một ngôi trường nhỏ, trồng thêm thật nhiều cây khế dọc đường làng. Mỗi mùa khế chín, chim vàng lại bay về, ăn vài quả, hót ríu rít trên cành. Còn lũ trẻ trong làng thì hát vang: "Ăn một quả, trả cục vàng..."

Mẹo cho ba mẹ: Ba mẹ dang tay đung đưa chậm như cánh chim vàng mỗi lần 'vù vù', rồi hỏi bé nếu là con thì con sẽ may túi to cỡ nào.

Hỏi bé: Kể xong, ba mẹ có thể hỏi: “Trong truyện, ai là người tốt bụng, và bạn ấy đã làm gì?”

Truyện cổ được kể lại nhẹ nhàng, không có gì đáng sợ, chỉ có bài học về sẻ chia và biết đủ.