Ngày xửa ngày xưa, bên cái ao nhỏ yên ả trong một trang trại, có Vịt Mẹ đang ấp trứng. Một sáng đầy nắng, lách tách, lách tách, năm chú vịt con lông vàng bông xù chui ra khỏi vỏ: "Chíp, chíp!" Nhưng còn một quả trứng to hơn các quả khác vẫn nằm im. Vịt Mẹ kiên nhẫn ấp tiếp: "Quả trứng nào cũng nở đúng lúc của nó."
Cuối cùng, RẮC! Một chú vịt con chân dài, lông xám mềm mại lăn ra. Chú to hơn các anh chị, tiếng "chíp" nghe cứ như tiếng "quạc" to. Vịt Mẹ ôm chú vào dưới cánh cùng các con: "Chào con yêu, chào mừng con về với nhà mình."
Vịt con lông xám cố làm mọi thứ giống anh chị. Anh chị lạch bạch, chú cũng lạch bạch, nhưng đôi chân to cứ bành bạch, bành bạch. Anh chị kêu "chíp chíp", chú cũng kêu, mà thành "Quạc!". Các anh chị tròn mắt: "Sao em khác tụi chị thế?" Bác Gà Tây trong trang trại nghiêng đầu: "Chú vịt con này lạ ghê." Vịt con lông xám cúi nhìn bóng mình dưới nước, ngẩn ngơ: "Mình thuộc về đâu nhỉ?"
Vịt Mẹ thấy thế, ngồi xuống cạnh con bên mép ao: "Trong nhà mình, ai cũng khác nhau một chút. Chị con dậy sớm nhất. Anh con tìm ốc giỏi nhất. Còn con thì bơi giỏi nhất nhà." Đúng thế thật. Vịt con lông xám bơi thì lướt êm trên mặt nước, nhẹ như một đám mây. Các anh chị nhìn theo, rồi xúm lại: "Em dạy tụi chị bơi lướt như thế với!"
Mùa hè qua, mùa thu đến. Lá cây ngả vàng, ngả đỏ, rơi lả tả xuống mặt ao. Một chiều, vịt con lông xám thấy một đàn chim trắng thật lớn bay cao ngang qua trang trại, đôi cánh lấp lánh trong ánh hoàng hôn. Đàn chim gọi nhau: "Hù hù! Hù hù!" Lòng vịt con bỗng thấy ấm áp lạ. "Đẹp quá," chú thì thầm. "Ước gì mình cũng bay được như thế."
Mùa đông đến, lạnh và trắng xóa. Mép ao đóng một lớp băng mỏng. Mấy bạn nhỏ con bác nông dân lót rơm thành một cái ổ ấm cạnh chuồng cho cả nhà vịt, và vịt con lông xám rúc sát vào mẹ, vào các anh chị, nghe tuyết rơi khe khẽ. Ngày nào chú cũng tập: vươn cổ, vỗ đôi cánh đang lớn dần. Phành phạch... phành phạch... vù. Mỗi ngày, đôi cánh lại khỏe hơn một chút.
Rồi mùa xuân về. Băng tan, hoa nở khắp nơi, đàn chim trắng lại bay về, đáp xuống mặt ao. Đó là bầy thiên nga. Vịt con lông xám rụt rè bơi lại: "Cháu chào các bác, các bác đẹp quá." Bầy thiên nga mỉm cười: "Cháu cũng đẹp mà. Cháu nhìn xuống nước xem." Chú cúi nhìn. Lông chú không còn xám nữa, mà trắng muốt, óng ánh; cổ chú dài và duyên dáng. Chú đã lớn thành một chú thiên nga!
"Cháu là thiên nga, giống tụi bác đấy," bầy thiên nga nói. "Cháu có muốn bay cùng không?" Thiên nga non ngoái lại nhìn Vịt Mẹ và các anh chị đang đứng trong đám lau. Vịt Mẹ mắt long lanh: "Con bay thử đi. Lúc nào muốn thì về với mẹ. Con mãi là con của nhà mình."
Thế là thiên nga non dang rộng đôi cánh. Phành phạch... phành phạch... vù! Chú bay lên, qua mặt ao, qua mái chuồng, qua cánh đồng xanh, bay cùng bầy thiên nga. Và chiều nào chú cũng lượn về ao nhà, năm anh chị vịt bơi ra đón: "Dạy tụi chị bơi lướt nữa đi!" Chú dạy thật chậm, thật dịu dàng, khi mặt trời lặn dần sau rặng tre. Giờ chú đã hiểu điều mà trong lòng chú vẫn cảm thấy từ lâu: dù lông xám hay lông trắng, chú luôn được yêu thương, đúng như chính mình.
Mẹo cho ba mẹ: Ba mẹ dừng lại sau lời Vịt Mẹ bảo ai cũng khác nhau một chút và hỏi bé: con giỏi điều gì nhất?
Hỏi bé: Kể xong, ba mẹ có thể hỏi: “Trong truyện, ai là người tốt bụng, và bạn ấy đã làm gì?”
Truyện cổ được kể lại nhẹ nhàng, không có gì đáng sợ: chú vịt con luôn ở trong vòng tay gia đình và hiểu rằng khác biệt cũng rất tốt.