Ngày xửa ngày xưa, dưới gốc đa cổ thụ bên bìa rừng, có một chàng trai tên là Thạch Sanh. Chàng ở trong một túp lều nhỏ, ngày vào rừng đốn củi, tối về ngồi ngắm sao. Thạch Sanh khỏe mạnh, thật thà, ai nhờ gì cũng giúp. Muông thú trong rừng quý chàng lắm, sóc chuyền cành chào, chim ríu rít hót theo mỗi khi chàng đi qua.
Có ông tiên trong rừng thấy chàng tốt bụng, bèn tặng chàng hai món quà: một cây đàn nhỏ và một niêu cơm bé tí. "Cây đàn này gảy lên thì ai đang cáu giận cũng dịu lòng. Niêu cơm này ăn hết lại đầy, con nhớ chia cho mọi người." Thạch Sanh cúi đầu cảm ơn, cất kỹ hai món quà.
Một hôm, có Lý Thông, anh bán nước chè dạo, đi ngang gốc đa. Lý Thông vừa mệt vừa khát, Thạch Sanh mời vào lều, múc nước mát, xới cơm từ niêu cơm nhỏ. Lý Thông ăn mãi, ăn mãi, niêu cơm vẫn đầy, tròn cả mắt. Lý Thông nói ngọt: "Em về làng ở với anh, anh em mình làm ăn chung." Thạch Sanh vui vẻ nhận lời. Lý Thông nhanh nhảu, khéo nói, nhưng thích được khen và thích phần hơn.
Dạo ấy, trên con đường vào làng, có một con trăn già to lớn nằm chắn ngang, suốt ngày thở phì phò. Dân làng e ngại, chẳng ai dám đi qua, chợ vắng tanh. Nhà vua cho loan tin: "Ai giúp mở lại con đường sẽ được thưởng." Lý Thông ngại đi, liền bảo Thạch Sanh: "Tối nay em ra đường canh giúp anh nhé." Thạch Sanh ôm cây đàn đi ngay.
Đến nơi, Thạch Sanh thấy con trăn nằm cuộn tròn, mắt rơm rớm, cái đuôi cứ ngọ nguậy. Chàng ngồi xuống, gảy một khúc đàn: tính tang, tính tang. Con trăn ngóc đầu lên nghe, dịu dần, dịu dần. Thạch Sanh lại gần, thấy một cành gai to mắc chặt vào đuôi trăn. Chàng nhẹ tay gỡ ra, đắp mấy chiếc lá mát lên chỗ đau. Trăn già thở phào: "Cảm ơn chàng. Tôi đau quá nên không bò đi được, chứ tôi đâu muốn làm ai sợ." Sáng hôm sau, trăn bò về hang trong núi, còn hứa sẽ giúp giữ cho rừng luôn yên bình.
Lý Thông thấy đường đã thông, vội chạy lên cung: "Tâu bệ hạ, chính tôi đã mở đường!" Vua mừng, thưởng cho Lý Thông một túi bạc. Thạch Sanh nghe chuyện, chỉ cười rồi về gốc đa đốn củi, chẳng nói gì. Nhưng tối nào Lý Thông cũng trằn trọc, lòng nặng trĩu như đeo đá.
Nhà vua có một nàng công chúa vốn hay cười. Thế mà dạo ấy, chú chim sơn ca bạn thân của nàng bay đi đâu mất, nàng buồn rầu chẳng nói chẳng cười. Vua mời người tài khắp nơi, chẳng ai làm nàng vui được. Một chiều, Thạch Sanh ngồi dưới gốc đa gảy đàn. Tiếng đàn bay qua cánh đồng, bay vào tận cung: tính tang, tính tang. Chú sơn ca nghe thấy, bay theo tiếng đàn trở về, đậu lên vai công chúa hót líu lo. Công chúa bật cười: "Tiếng đàn hay quá, của ai vậy?"
Vua cho mời Thạch Sanh vào cung. Đúng hôm ấy, khách của mười tám nước láng giềng kéo đến dự hội. Đường xa, ai cũng đói, mệt, cáu kỉnh, tranh nhau chỗ ngồi ồn ào. Thạch Sanh gảy đàn, tiếng đàn êm như gió thoảng, ai nghe cũng dịu lòng, ngồi xuống cạnh nhau. Rồi chàng mang niêu cơm nhỏ ra mời. Khách cười: "Niêu bé tí thế, ăn sao đủ?" Nhưng ăn hết lại đầy, ăn hết lại đầy. Cả mười tám nước ăn no nê, vui vẻ kết bạn với nhau.
Lý Thông đứng nhìn, không giữ trong lòng được nữa. Anh bước ra, cúi đầu: "Tâu bệ hạ, người mở đường là Thạch Sanh, không phải tôi. Em ơi, anh xin lỗi em." Anh trả lại túi bạc. Thạch Sanh đỡ Lý Thông dậy: "Anh nói thật là tốt rồi. Mình vẫn là anh em." Vua khen cả hai: một người tốt bụng, một người dám nhận lỗi. Từ đó, Thạch Sanh ở lại giúp vua, cùng công chúa chăm vườn chim trong cung; còn Lý Thông mở một quán nước nhỏ, ai qua cũng được mời một chén chè xanh. Và chiều chiều, tiếng đàn tính tang lại vang lên, êm đềm khắp cả vương quốc.
Mẹo cho ba mẹ: Ba mẹ gõ nhẹ lên đùi theo nhịp 'tính tang' mỗi khi cây đàn cất tiếng, rồi hỏi bé Lý Thông nên nói gì.
Hỏi bé: Kể xong, ba mẹ có thể hỏi: “Trong truyện, ai là người tốt bụng, và bạn ấy đã làm gì?”
Truyện cổ được kể lại nhẹ nhàng, không có gì đáng sợ, chỉ có sự thật thà, lòng bao dung và kết thúc vui vẻ.