Nếu bữa ăn ở nhà mình dạo này biến thành một "cuộc chiến" — năn nỉ, dụ dỗ, rồi cái chén bị đẩy ra — thì ba mẹ hãy hít một hơi thật sâu đã. Ba mẹ không làm gì sai, và bé cũng không có vấn đề gì cả. Chuyện bé biếng ăn rất phổ biến ở giai đoạn 0–5 tuổi. Và một trong những cách nhẹ nhàng mà hiệu quả nhất lại hay bị bỏ quên: trước khi đổi món gì trong chén, hãy thử thay đổi không khí xung quanh bữa ăn. Một môi trường ăn uống dễ chịu làm được rất nhiều việc một cách âm thầm, mà lại đỡ vất vả cho cả hai mẹ con.
Ba mẹ thường hay nghĩ muốn bé hết biếng ăn thì phải tìm cho ra món "đúng" — giấu rau vào trong, tối nào cũng nghĩ ra món mới, hay nấu riêng ba bốn phần khác nhau. Cách đó dễ khiến ba mẹ kiệt sức mà bé vẫn chẳng thiết tha hơn. Môi trường nên được sửa trước, vì bé chỉ ăn ngon nhất khi thấy an toàn, không bị hối thúc và được tự làm chủ cơ thể mình. Chỉnh đúng không khí bữa ăn, rồi chuyện ăn món gì thường sẽ tự đến theo nhịp của bé.
Bắt đầu từ chính cái bàn ăn
Thay đổi mạnh nhất với nhiều gia đình lại đơn giản nhất: không đồ chơi, không tivi, không điện thoại trong lúc ăn — kể cả điện thoại của ba mẹ. Màn hình và đồ chơi kéo sự chú ý của bé ra khỏi món ăn, ra khỏi cảm giác đói no và ra khỏi ba mẹ. Khi trên bàn chỉ còn món ăn và người thân, thì việc ăn lại trở thành điều thú vị nhất. Hãy giữ một chỗ ăn quen thuộc để cơ thể bé học được rằng "đây là nơi nhà mình ăn cơm".
Cả nhà cùng ngồi ăn, dù chỉ một chút
Bé học bằng cách bắt chước rất giỏi. Khi bé thấy ba mẹ thong thả ăn cùng món đó, không nhăn nhó, bé hiểu rằng món ăn này an toàn và bình thường thôi. Ba mẹ cố gắng ngồi xuống ăn cùng bé bất cứ khi nào có thể, dù chỉ vài phút bên ly nước trong lúc bé ăn. Sự có mặt thoải mái của ba mẹ còn quý hơn mọi "chiêu" khéo léo. Cũng không cần bình phẩm từng muỗng đâu — cứ trò chuyện vu vơ về một ngày của nhà mình là đẹp rồi.
Giữ bữa ăn ngắn và không gây áp lực
Một bữa ăn kéo dài lê thê hiếm khi kết thúc vui vẻ. Ba mẹ nên giữ bữa ăn khoảng 30 phút trở lại. Bé không nhẩn nha ăn lai rai như người lớn; khi bé thấy xong là xong, và việc cố giằng co thêm chỉ làm cả nhà thêm căng. Kết thúc bữa ăn một cách nhẹ nhàng — "Con ăn xong rồi hả? Được, xuống chơi nào" — dạy cho bé biết bữa ăn có một lúc bắt đầu êm ả và một lúc kết thúc êm ả.
Dọn ít một và để bé được dừng
Một chén đầy ụ có thể khiến bé thấy ngợp. Ba mẹ hãy dọn từng phần nhỏ và để bé tự xin thêm — nhìn vừa sức hơn, mà việc xin thêm chén nữa lại thành một niềm vui nho nhỏ để hai mẹ con cùng khen nhau. Quan trọng không kém: hãy để bé dừng khi bé đã no. Tin vào tiếng "con no rồi" của bé hôm nay sẽ giúp bé luôn lắng nghe được cơn đói của chính mình — đó mới là điều ba mẹ mong muốn về lâu dài.
Đặt một món mới bên cạnh món bé thích
Món mới dễ được bé đón nhận hơn khi nó đi cùng một "người bạn" quen thuộc. Ba mẹ để một chút xíu món mới nằm cạnh thứ bé vốn đã thích ăn. Không có luật nào bắt bé phải ăn hết đâu — bé nhìn, sờ, hay liếm thử thôi cũng đã là tiến bộ rồi. Một bé có thể cần được "gặp" món mới nhiều lần trong sự thoải mái trước khi chịu nếm, nên ba mẹ hãy coi đây là việc làm quen từ từ, chứ không phải một bài kiểm tra.
Đừng ép ăn, đừng dụ bằng phần thưởng
Ai mà chẳng từng buột miệng "ăn thêm ba muỗng nữa thôi" hay "ăn hết rau thì được ăn bánh". Cái khó là ép ăn và dụ bằng phần thưởng thường phản tác dụng: chúng biến món bé chưa thích thành một "nhiệm vụ", còn món tráng miệng mới là phần thưởng thật. Cách này cũng làm bé bớt tin vào cảm giác đói no của mình. Ba mẹ cứ mời bé ăn một cách ấm áp, rồi để bé tự quyết. Việc của ba mẹ là cho ăn món gì, khi nào, ở đâu; việc của bé là có ăn hay không và ăn bao nhiêu.
Tạo nhịp bữa chính — bữa phụ đều đặn
Cho bé ăn vặt rải rác cả ngày khiến bé chẳng bao giờ thật sự đói vào bữa chính, mà cũng chẳng bao giờ thật sự no. Một nhịp ăn nhẹ nhàng, có thể đoán trước — các bữa chính và bữa phụ có giờ giấc, ở giữa chủ yếu là nước — sẽ giúp bé vào bàn với một cái bụng đói thật sự. Ba mẹ không cần lịch cứng nhắc tới từng phút đâu; một nếp lặp đi lặp lại mà cả nhà theo được là quá đủ. Bản thân sự đều đặn đã làm bé thấy yên tâm rồi.
Một bữa ăn nhẹ nhàng trông như thế nào
Ba mẹ thử hình dung nhé. Tivi tắt, đồ chơi đã cất vào rổ. Ba mẹ đặt xuống một chén nhỏ: chút cơm, ít thịt gà mềm bé hay ăn, và vài miếng rau mới để ở một bên. Ba mẹ ngồi xuống với phần ăn của mình rồi bắt đầu trò chuyện — về con chó nhà bên, về bài hát hồi nãy nghe được. Bé ăn cơm, lờ miếng rau mới đi, cầm lên, đặt xuống, vậy cũng không sao. Không ai nhắc gì cả. Hai mươi phút sau bé nói "con xong rồi", và ba mẹ vui vẻ dọn chén. Không năn nỉ, không nước mắt, không bắt phải ăn cho sạch chén. Ngày mai, miếng rau nhỏ đó lại xuất hiện, vẫn nhẹ nhàng như vậy. Qua nhiều bữa ăn yên ả, không áp lực như thế, chính sự tò mò của bé sẽ làm được điều mà ép buộc không bao giờ làm nổi.
Dù vậy, ba mẹ là người hiểu bé nhất. Nếu bé sụt cân, từ chối gần như mọi món, hay bị ọe, hóc nhiều lần, hoặc đơn giản là ba mẹ thấy lo về chuyện ăn uống hay phát triển của bé, hãy đưa bé đi khám bác sĩ nhi để được tư vấn. Hỏi bác sĩ không có gì phải ngại cả — đó là một trong những điều quan tâm nhất mà ba mẹ có thể làm cho bé.
Bài viết chỉ mang tính hỗ trợ thông tin cho phụ huynh, không phải lời khuyên y tế.
